Sociaal werk in transitie - SOWIT

Veerkracht en burgerschap


Boekproject:
Veerkracht en burgerschap. Sociaal werk in transitie, Jef Peeters (red.).
(Berchem: EPO, 2015).

Hier vind je de inhoudstafel, of meer uitgebreid.
Hier kan je de inleiding lezen.

Voor recensies zie: Publicaties/pers

Voorkaft
Boeklancering: 17 september 2015, 14-17u, Sociale School Heverlee.
Verdere boekvoorstellingen i.s.m. SOWIT:

1 oktober 20u - Oratoriënhof, Mechelsestraat, Leuven
     met Jef Peeters, Saskia De Bruyn (Leren Ondernemen),
     Jos Vandikkelen (VELO) en Alma De Walsche (MO*, moderator)
     org.: Oikos, Masereelfonds, Climaxi

8 oktober 20u - De Groene Waterman, Wolstraat 7, Antwerpen
     met Jef Peeters, Luc De Droogh (HoGent, casus Rabot Gent) en Pieter Lievens (KdG, interview)
     org.: EPO

22 oktober 19.30u - Artevelde Hogeschool, Campus St-Annaplein 31, Gent. Auditorium C0.06.
     met Jef Peeters, Luc De Droogh (HoGent, casus Rabot Gent), Jo Lefevere (Artevelde,
     casus Duvel Moortgat) en Dirk Holemans (Oikos, moderator)
     org. Arteveldehogeschool-Bachelor Sociaal Werk, Oikos.
27 november 11 - 12.30u - Open Les Sociaal Werk @ Odisee
     door Jef Peeters
     Odisee Campus Brussel
     Warmoesberg 26, 1000 Brussels Hoofdstedelijk Gewest
17 maart 2016 15u: Good Planet - Mundo-B, zaal Aquarium,
     Edinburgstraat 26, 1050 Brussel.
17 april 2016 12.30u: boekensalon op Ecopolis, Kaaitheater,
     Sainctelettesquare, Brussel.

Tijdens het academiejaar 2014-2015 werkte Jef Peeters i.s.m. een aantal coauteurs aan een nieuw boek als opvolger van Een veerkrachtige samenleving. Sociaal werk en duurzame ontwikkeling.Dat boek kreeg in 2014 nog een vierde druk, maar was aan herziening toe.
Contact: jef.peeters@ucll.be

Uitgangspunten

Op 5 jaar tijd zijn er heel wat ontwikkelingen op het vlak van sociaal-ecologische theorie en praktijk, zowel in Vlaanderen als  internationaal. Dat gaat zowel om het verdergaande denken binnen het sociaal werk over zijn relatie tot ecologie en transitie, als om de nieuwe pistes die maatschappelijk op de voorgrond zijn gekomen.
Zo heeft duurzame ontwikkeling duidelijk meer erkenning gekregen als een thema binnen sociaal werk, en is men er in verschillende sociale scholen mee aan de slag. Daarbij werd het kader dat in het vorige boek beschreven werd verder ontwikkeld, o.a. via congressen, IP's en een aantal artikelen, gepubliceerd in binnen- en buitenland.

Ten gevolge van de financieel-economische crisis die in 2008 begon is er vernieuwd denken over toekomstgerichte oplossing in de richting van een post-kapitalistische samenleving. In het bijzonder nieuwe praktijken van deeleconomie en de ontwikkeling van nieuwsoortige commons zijn hier belangrijk. Zij hebben het denken over de commons een nieuw elan gegeven. Voor het boek gaat het er dan om te zien hoe hier in relatie tot sociaal werk alternatieven liggen die een antwoord kunnen vormen op het onder druk staan van de verzorgingsstaat.

Praktisch is er de onderwijservaring met het boek in de sociale school, met de boodschap dat de lat bij het huidige boek toch redelijk hoog ligt. Een meer toegankelijke publicatie met ook meer praktijk erin is wenselijk.

Nieuwe titel

De herwerking zal zo grondig gebeuren dat het eigenlijk een nieuw boek wordt en dus een nieuwe titel verdient. Veerkracht en burgerschap ligt wel in de lijn van het vorige en blijft herkenbaar als opvolger.
Die titel verbindt twee centrale begrippen die kenmerkend zijn voor de koppeling die het kader van het boek maakt tussen systeemdenken (veerkracht – resilience) en ethisch-politiek denken (burgerschap). Ethisch-politieke en systemische inzichten bieden een verschillend perspectief op dezelfde werkelijkheid en een actiekader is dan ook noodzakelijk heterogeen, geen eengemaakte theorie. De verbinding van de onderscheiden elementen dient in de praktijk te gebeuren.

Met 'transitie' in de ondertitel willen we nog duidelijker maken dat duurzame ontwikkeling om een structurele of systemische verandering vraagt. Daarbij raakt een grote sociale transitie aan alle aspecten van ons leven. Zo is het ook een opdracht voor het sociaal werk, waarbij 'in transitie’ dan een dubbele betekenis heeft.

Structuur

Met drie delen, elk met een eigen focus beogen we een eenvoudiger structuur. Waar het eerste deel vooral conceptuele achtergrond en keuzes aanbrengt, richten de twee andere delen zich op sociale praktijken. De onderscheiden hoofdstukken hebben daarbij elk een eigen invalshoek, maar staat wel in relatie tot het algemene kader. Daarbij komen verschillende vormen van SW-praktijk aan bod, waarbij we via een goede (maar noodzakelijk onvolledige) selectie de relevantie voor de breedte van het werkveld proberen aan te tonen.

Alle praktijkgerichte hoofdstukken bevatten minstens één concrete casus, waarbij het evident is dat in een goede casus verschillende praktijkvormen met elkaar verknoopt zijn. Daarbij willen we bewust inspelen op het belang van transversaliteit voor duurzaamheid.
Twee intermezzo’s brengen verder basismateriaal aan.

Deel I  Basisconcepten
Het boek vertrekt vanuit de stelling dat een grondig antwoord op de huidige meervoudige crisis om een cultureel-maatschappelijke paradigmaverandering vraagt. Daarbij wordt er gekeken naar welk soort sociaal werk we daartoe nodig hebben en wat de kernelementen van die paradigmaverandering zijn op vlak van wereld- en mensbeeld, ethiek en politiek, en handelingsperspectieven in het algemeen. Dit deel brengt die kernelementen aan, en is als zodanig een grondige herwerking van het kader uit het vorige boek.

Intermezzo: over systeemdenken en transities

Deel II  Praktijken van sociale verandering
Transitie naar een duurzame samenleving is een proces van maatschappelijke verandering, en vraagt om een veelvoud aan maatschappelijke praktijken die daartoe bijdragen. Dit deel vangt aan met een voorstelling van een paradigmatisch kader voor sociaal-ecologische actie. Vervolgens focust het – met keuzes vanuit dat paradigma – op een aantal voorbeeldige praktijken uit het sociaal werk, waarbij telkens een bepaalde werkvorm meer in de picture komt.

Intermezzo: vernieuwende economische denksporen

Deel III  Nieuwe economische praktijken en perspectieven
Dit deel focust vanuit een transitieperspectief op de economische betekenis en vernieuwing van sociaalwerkpraktijken. De  achtergrondvraag is daarbij: Hoe kan het sociaal werk zich beter economisch profileren als een manier om de druk op de sociale welvaartsstaat van antwoord te dienen? Het gaat om een soort offensieve strategie als antwoord op de dubbele beweging van ‘privatisering’ en ‘doe het zelf’ – cf. participatiesamenleving. Het gaat erom dat de politiek de economische waarde van het sociaal werk door de politiek opnieuw erkend en ondersteund wordt.